DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan: “Herkes hep beraber güvende değilse aslında hiçbirimiz güvende değiliz”

DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Rudaw Araştırma Merkezi’nin Irak’ın Erbil kentindeki ofisinde düzenlenen basın toplantısında Türkiye, Irak ve Kürdistan Bölgesi arasındaki ilişkileri değerlendirdi. Terörsüz Türkiye sürecine verdikleri desteği yineleyen Babacan, bölgesel güvenliğin sağlanması, İran savaşının diplomatik yollarla sona erdirilmesi, Kalkınma Yolu Projesi’nin geliştirilmesi ve temel hak ve özgürlüklerin korunması gerektiğini ifade etti.

“AK Parti’den ve Erdoğan’dan önce Bahçeli’nin sözlerine destek verdik”

Türkiye’deki Kürt sorunu ve terörsüz Türkiye sürecine ilişkin soruyu yanıtlayan Babacan, DEVA Partisi’nin kuruluşundan itibaren Kürt sorunu ile güvenlik meselesinin ayrı başlıklarda ele alınması gerektiğini savunduğunu belirtti.

Babacan, şu ifadeleri kullandı:

“DEVA Partisi Genel Başkanı olarak ben ve partimizdeki arkadaşlarımız daha önceki Türkiye’de denenen süreçlerin de bizzat içinde olmuş ve tecrübesini yaşamış insanlarız. Dolayısıyla biz bundan 6 yıl önce partimizi kurduğumuzda ‘Türkiye’de bir Kürt sorunu vardır. Aynı zamanda Türkiye’de bir şiddet sorunu, bir güvenlik sorunu, bir terör sorunu vardır’ dedik ve ‘Her ikisini de çözmek için çalışmamız gerekir’ dedik.”

Temel hak ve özgürlüklerin güvenlik politikalarıyla pazarlık konusu yapılmaması gerektiğini vurgulayan Babacan, şöyle devam etti:

“Bu iki sorunun çözümünün ayrı ayrı hatlarda yürümesi lazım ve iki alandaki konuların birbiriyle pazarlık konusu edilmemesi gerekir dedik. Özellikle mesele temel hak ve özgürlüklerse, temel hak ve özgürlüklerin herhangi bir konuda pazarlık konusu edilmesinin doğru olmayacağını söyledik.”

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Ekim 2024’te başlayan açıklamalarına verdikleri desteği hatırlatan Babacan, şunları kaydetti:

“Sayın Bahçeli’nin açıklamalarından hemen sonra ilk destekleyen siyasi parti biz olduk. Dikkatinizi burada çekmek isterim: AK Parti’den, Sayın Erdoğan’dan daha önce biz Bahçeli’nin sözlerine destek verdik. Ben ilk gün ‘Bu işler zordur, çetrefillidir ama yüzde 5 bile çözüm ihtimali olsa biz gideceğiz, o yüzde 5'i destekleyeceğiz’ dedim ve o gün bugündür de tutarlı bir şekilde destekliyoruz.”

“Süreci yaşayan ve derinlemesine bilen insanlarız”

DEVA Partisi’nin geçmiş çözüm süreçlerinden gelen deneyimine değinen Babacan, milletvekillerinin yürütülen çalışmalarda görev aldığını söyledi.

Babacan, “Milletvekilimiz Mehmet Emin Ekmen Bey de baştan beri hem o 51 kişilik komisyonun içinde hem de Meclisimizden son geçen çerçeve yasanın hazırlanmasında da çok emeği var. Emin Bey aynı zamanda daha önceki çözüm süreçlerinde de akil insanlar heyetindeydi.” dedi.

Ankara Milletvekili Sadullah Ergin’in Adalet Bakanlığı dönemindeki çalışmaları da hatırlatan Babacan, “Yine bizim Ankara milletvekilimiz Sadullah Bey, Adalet Bakanı iken bizim bir önceki çözüm sürecinde önemli aşamalar kaydetmiştik. Dolayısıyla süreci yaşayan, derinlemesine bilen insanlar olduğumuz için ilk destek verenlerden birisi biz olduk.” ifadelerini kullandı.

Çatışmaların Türkiye’ye ağır bedeller ödettiğini savunan Babacan, “Tabii on binlerce insanımızı kaybettik. Trilyon dolarlık potansiyeli kaybettik bu süreçte. Çok önem veriyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

“Sorunun çözümü bütün coğrafyamızda dönüştürücü bir etki yapabilir”

Kürdistan Bölgesi yöneticilerinin sürece verdiği desteği değerlendiren Babacan, Mesut Barzani, Neçirvan Barzani ve Mesrur Barzani’nin tutumlarını önemli bulduğunu belirtti.

Babacan, “Gerçekten sürecin hemen ilk başından itibaren Sayın Mesut Barzani’nin, Sayın Neçirvan Barzani’nin, Sayın Mesrur Barzani’nin verdiği destekler çok çok kıymetliydi. Bu zaten bölgesel olarak aynı hedefe odaklanıp beraberce iş birliği yapılmadan bu sorunların çözülmesi de mümkün değil.” dedi.

Silah bırakma sürecinin hızlandırılmasını istediklerini belirten Babacan, şöyle konuştu:

“Şu anda baktığımızda bu silah bırakma süreci yavaş da olsa işliyor. Daha hızlı olsa daha memnun oluruz. Ama şu da var ki kolay değil. 40 yılı aşkın süredir devam eden bir sorunun çözümünden bahsediyoruz. Konjonktür uygunken biraz daha hızlı hareket edilmesini biz tercih ederiz doğrusu.”

Sorunun çözülmesinin bölgedeki diğer çatışmalar açısından da örnek oluşturabileceğini savunan Babacan, “Bu sorunu eğer biz çözersek bütün coğrafyamızda da dönüştürücü bir etki yapabilir. Transformatif bir etki oluşturabilir, bir ilham kaynağı olabilir.” ifadelerini kullandı.

Demokratik siyasetin önemine dikkat çeken Babacan, “Çözüm demokratik siyasette diyoruz. Temel hak ve özgürlükler ise ayrı bir hat. Orası gerçekten önce insan diyebilmekle oluyor, insan onurunu yüceltmekle oluyor, eşit vatandaşlık ilkesini yaşatmakla oluyor. Hukukun üstünlüğünün işlemesiyle oluyor.” dedi.

“467 oy geniş bir mutabakat zeminini gösteriyor”

TBMM’de kabul edildiğini belirttiği çerçeve yasaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Babacan, Meclis’te oluşan siyasi uzlaşmanın önemine işaret etti.

Babacan, “Son çerçeve yasa Meclisimizde 467 oyla geçti. Bu gerçekten son dönemlerde hiçbir konuda ulaşılamayan geniş bir mutabakat zemini demektir. Hem halkımızda hem de Meclisimizde bu çözüm iradesinin ne kadar güçlü olduğunu gösterir.” ifadelerini kullandı.

Bölgesel barışın ekonomik ve toplumsal gelişmeye katkı sağlayacağını belirten Babacan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“İnsanların güven içinde yaşayabildiği, siyasi meselelerin demokratik yollarla çözülebildiği, gençlerin geleceklerini kendi ülkelerinde kurabileceği, ticaretin, yatırımın kolaylaşacağı bir coğrafyayı oluşturmak zorundayız.”

Siyasi liderlerin yalnızca mevcut sorunları yönetmekle yetinmemesi gerektiğini söyleyen Babacan, “Siyasi liderliğin sorumluluğu sadece mevcut sorunları yönetmek değil. Siyasi liderlerin görevi ufuk açmak, yön çizmek ve sağlam bir gelecek vizyonu ortaya koyabilmek.” değerlendirmesinde bulundu.

“Demokrasi sadece sandıktan ibaret görünürse ülkeyi kaosa götürebilir”

Demokrasi ile hukukun üstünlüğü arasındaki ilişkiye değinen Babacan, seçimlerin tek başına demokratik bir düzenin varlığı için yeterli olmadığını ifade etti.

Babacan, “Demokrasi, adil temsil önemlidir. Ama bu aynı zamanda sağlam bir hukuk çerçevesiyle anlamlıdır. O hukuk çerçevesinin de mutlaka her grubun, herkesin temel hak ve özgürlüklerini koruyan bir hukuk çerçevesi olması son derece önemlidir.” dedi.

Hukukun üstünlüğünün demokratik yönetimin temel unsurlarından biri olduğunu vurgulayan Babacan, “Bazen demokrasiler sadece seçimden ibaret olarak görünüyor. Demokrasi sadece sandıktan ibaret görünürse hukuk çerçevesi olmayan bir sandık ülkeyi kaosa da götürebilir. Seçim, sandık hukukla anlamlıdır.” ifadelerini kullandı.

“İnsan hakları ve özgürlükler oylamaya tabi tutulamaz”

Meclislerde çoğunluk ve azınlık ilişkisine değinen Babacan, temel hakların siyasi çoğunlukların kararlarına bağlı olmaması gerektiğini söyledi.

Babacan, “Azınlık tarafta olanların haklarının ve özgürlüklerinin asla oylamaya tabi olmaması gerektiği, yani çoğunlukta olanın oylayarak azınlıklarla ilgili hak ve özgürlükleri kısıtlayamayacağı bir anlayış da burada son derece önemli.” dedi.

İnsan haklarının doğuştan kazanılan haklar olduğunu vurgulayan Babacan, “Mesele insansa, insan hakkıysa, özgürlüklerse bunlar oylamaya tabi tutulmaz. İnsan olmaktan dolayı zaten onlarındır. Onların hakkıdır, özgürlüğüdür ve olduğu gibi tanınması gerekir.” ifadelerini kullandı.

“İran savaşının hiçbir sorunu çözmeyeceğine inanıyoruz”

İran’daki savaşa ilişkin değerlendirmelerde bulunan Babacan, Türkiye ve Irak'ın ortak komşusu olan İran ile yaşanan anlaşmazlıkların askeri yöntemlerle çözülemeyeceğini savundu.

Babacan, “İran ortak komşumuz. İran’la ilişkilerde zorluklar olabilir, farklı düşünceler, farklı yaklaşımlar olabilir ama böylesine başlatılmış bir savaşın hiçbir sorunu çözmeyeceğine biz inanıyoruz.” dedi.

Savaşın genişlemesini önlemek için bölgesel iş birliğine ihtiyaç duyulduğunu belirten Babacan, “Bu savaşın yeni safhalara taşınmasıyla alakalı da hep beraber dikkatli olmamız ve hep beraber bunu önleyici bir tutumda olmamız gerektiğine de çok çok önem veriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Erbil’de gerçekleştirdiği görüşmelerde benzer yaklaşımlarla karşılaştığını aktaran Babacan, şunları söyledi:

“Sayın Başkan Mesut Barzani ile yine Sayın Başkan Neçirvan Barzani ile Başbakan Mesrur Barzani ile yaptığım görüşmelerde de bu konudaki ortak ve olumlu tutumu görmüş olmaktan gerçekten çok çok memnun oldum.”

Babacan, bazı silahlı grupların çatışmaya dahil olmasının önlenmesine yönelik girişimlere de değinerek, “O savaşın ilk başlarında, bazı grupların İsrail’in ve Amerika’nın da teşvikiyle bu savaşa dahil olmasının engellenmesi, önlenmesi konusunda da gerçekten hep beraber Türkiye’yle de beraber güzel bir çaba ortaya kondu. Ve bu oyuna gelmemek son derece kıymetliydi.” dedi.

“Herkes hep beraber güvende değilse hiçbirimiz güvende değiliz”

Bölge dışındaki ülkelerin müdahalelerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Babacan, bölge halklarının sorunlarını diyalog yoluyla çözmesi gerektiğini ifade etti.

Babacan, “Dışarıdan gelip bölgeye zaman zaman müdahil olan ülkeler oluyor. Ama geliyorlar, gidiyorlar. Bir de şunu unutmayalım ki uzaklardan gelen ülkeler hep kendi gündemleriyle gelir ve kendi öz çıkarları için gelirler.” dedi.

Türklerin, Kürtlerin, Arapların ve İranlıların ortak güvenlik anlayışıyla hareket etmesi gerektiğini belirten Babacan, şu ifadeleri kullandı:

“Bundan sonra özellikle bizim bölgede yaşayan insanlar olarak, hep beraber, yani Türkler, Kürtler, Araplar hatta İranlılar daha yan yana, daha yakın durmamız ve bölgenin sorunlarına beraberce çözüm bulmamız, sorunların barışçıl yollarla çözümü için hep beraber gayret etmemiz gerekiyor.”

Babacan, “Artık çatışma değil, yıkım değil, savaş değil, barış ve güvenliğin olduğu bir coğrafya için hep beraber gayret etmemiz gerekiyor. Çünkü eğer herkes hep beraber güvende değilse aslında hiçbirimiz güvende değiliz.” değerlendirmesinde bulundu.

Gelecek nesillere daha güvenli bir bölge bırakılması gerektiğini söyleyen Babacan, “Ya barışçıl bir düzen kuracağız hep beraber ya da hep beraber düzensizliğin içerisinde, kaosun içerisinde gelecek nesillere daha kötü bir bölge bırakacağız.” dedi.

“Bağdat ve Erbil neden hep beraber kazanmasın?”

Kalkınma Yolu Projesi kapsamında Bağdat ile Erbil’in ekonomik rollerine ilişkin soruyu yanıtlayan Babacan, iki merkezin birbirinin alternatifi olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.

Babacan, “Şimdi ekonomik ağırlık merkezi olarak düşündüğümüzde Bağdat da önemli bir merkez, Erbil de önemli bir merkez.” dedi.

Ekonomik iş birliğinin bütün taraflara katkı sağlayabileceğini belirten Babacan, “Dolayısıyla biz bir merkezin diğer merkeze ikame etmesi yerine ‘Niye hep beraber başarılı olmuyoruz? Niye hep beraber yükselmiyoruz? Aramızdaki farklılıkları diyalogla, barışçıl yollarla çözüp niçin hep beraber kazanmıyoruz?’ Biz biraz öyle bakıyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sınırları bariyer olarak görmememiz lazım”

Türkiye, Irak ve Kürdistan Bölgesi arasında ticaretin, yatırımın ve ulaşımın kolaylaştırılmasına yönelik hedeflerini anlatan Babacan, ekonomik bütünleşmenin bölgesel kalkınmayı hızlandıracağını savundu.

Babacan, “Bizim içinde bulunduğumuz coğrafyayla ilgili bir vizyonumuz var, bir hayalimiz var. Ama bu bir kuru hayal değil. Bu erişilebilir bir hedef.” dedi.

Ülkeler arasındaki ekonomik ilişkilerin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini belirten Babacan, şöyle konuştu:

“Ülkelerimiz arasında, bölgeler arasında, şehirler arasında kolayca ürünlerin hareket edebilmesi, insanların serbestçe hareket edebilmesi, sermayenin rahatça hareket edebilmesi. Bir bakıma sınırların bir idari sınır olarak, bir egemenlik sınırı olarak görülüp fiili olarak sınırların aslında anlamsızlaşması.”

Babacan, “Sınırları bariyer olarak görmememiz lazım. Sınırı sadece bir idari çizgi olarak görmemiz lazım. Karayolu olsun, deniz yolu olsun, enerji hatları gerçekten bunların hepsi tek tek önemli. Fiziki engellerin, idari engellerin, mali engellerin kalkması lazım ki ekmek büyüsün.” ifadelerini kullandı.

Ekonomik ilişkilerde karşılıklı kazanç anlayışının esas alınması gerektiğini vurgulayan Babacan, “Herkes hep birlikte kazanabilir. Toplam ekmeği büyütebiliriz. Bir somun ekmeği bölüşmüyoruz. Ekmeği hep beraber aslında büyütüyoruz.” dedi.

“İsrail hükümeti uluslararası hukuku yıllarca çiğnedi, çiğniyor”

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümetinin bölgedeki politikalarını eleştiren Babacan, İsrail’in askeri faaliyetlerinin yalnızca güvenlik gerekçeleriyle açıklanamayacağını savundu.

Babacan, “İsrail’in, özellikle Netanyahu hükümetinin, son yıllarda yaptıklarını sadece İsrail’in kendi güvenlik kaygısıyla izah etmemiz mümkün değil. Yapılanlar İsrail’in kendi güvenlik kaygısının çok daha ötesinde, çok daha aşırı adımlar.” dedi.

İsrail hükümetinin politikalarını bölgesel güvenlik açısından tehdit olarak değerlendiren Babacan, “Yayılmacı politika bölge güvenliğinin önündeki şu anda en önemli tehdit haline gelmiş durumda. Uluslararası hukuku İsrail hükümeti yıllarca çiğnedi, çiğniyor.” ifadelerini kullandı.

Gazze, Batı Şeria, Lübnan ve Suriye’de yaşanan gelişmelere değinen Babacan, “Gazze’de tespit edilmiş insanlık suçları var. Batı Şeria’da yerleşkeler sürekli Batı Şeria’daki işgali bile derinleştiriyor. Ve Lübnan’a yapılan, Suriye’ye yapılan saldırılar da istikrarı daha güç hale getiriyor.” dedi.

İsrail’in bölgesel istikrarsızlık ortamında kendi güvenliğini sağlayamayacağını belirten Babacan, “Eğer mesele kendi cephelerinden ‘İsrail’in güvenliği ise her yeri istikrarsızlaştıralım ama kendimiz güvende olalım’ ise böyle bir dünya yok. Bunun da farkına varırlar ve umut ediyoruz ki bu tutumlarını, politikalarını değiştirirler.” değerlendirmesinde bulundu.

“İran savaşı diyalog ve diplomasiyle çözülmeli”

İran’ın nükleer programı nedeniyle geçmişte yaşanan diplomatik gerilimleri hatırlatan Babacan, savaş riskinin yeni bir mesele olmadığını belirtti.

Babacan, “İran savaşı, bugünün konusu değil. Ta 2005-2006 yılında da ciddi bir savaş riski oluşmuştu. Hatırlarsanız P5+1 İran’la bir müzakere süreci başlattı. İran’ın nükleer programını nasıl yönetmeliyiz ki bu gerginlik bir savaşa dönüşmesin diye.” dedi.

Geçmişteki diplomatik girişimlere ilişkin değerlendirmelerini sürdüren Babacan, “Daha sonra Almanlardan gelen talep üzerine biz de benim Dışişleri Bakanlığı dönemimde 2007'de biz de sürece dahil olduk ve iyi bir arabuluculukla, iyi bir diyalogla bir nükleer anlaşma imzalandı.” ifadelerini kullandı.

Babacan, anlaşmanın daha sonraki dönemde sona erdirilmesinin gerilimleri artırdığını savunarak, “Birinci dönem Trump yönetiminde o anlaşma iptal edildi biliyorsunuz. Sonra gerginlikler tekrar büyüdü ve maalesef bir savaş noktasına geldi.” dedi.

Savaşın bütün bölgeyi etkileyen bir güvenlik sorununa dönüştüğünü belirten Babacan, “Umarız ki bu da diyalogla, diplomasiyle bir şekilde çözüm yoluna girer ve savaşın yeni safhalara taşınması engellenir.” ifadelerini kullandı.

“Erbil-Bağdat ilişkileri uzlaşı zemininde gelişmeli”

Kalkınma Yolu Projesi’nin başarıya ulaşmasında Kürdistan Bölgesi’nin rolüne ilişkin soruyu yanıtlayan Babacan, Erbil ile Bağdat arasındaki ticari ve idari engellerin kaldırılması gerektiğini söyledi.

Babacan, “Erbil’den yola çıkan bir tırın Bağdat’a gidene kadar farklı farklı engellerle karşılaşıyor olması... Bu güzel bir şey değil. Olmaması gereken bir şey. Aşılması gereken konular bunlar ki umarız en kısa zamanda bunlar aşılır.” dedi.

Kalkınma Yolu Projesi’nin yalnızca iki şehir arasındaki ulaşımı değil, daha geniş bir ekonomik bölgeyi kapsaması gerektiğini belirten Babacan, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim vizyonumuz Basra Körfezi’nden çıkan bir tırın ta İstanbul’dan Avrupa içine girene kadar fazla öyle durdurulup ‘Evrağın ne? Dur bakalım’ kontrol olmadan rahatça hareket edebileceği bir coğrafya. Ki verim artsın, ki maliyetler düşsün, ki herkes kazansın.”

Erbil ile Bağdat arasında uzlaşının önemini vurgulayan Babacan, “Biz umuyoruz ki hem bu Erbil-Bağdat arasındaki ilişkiler bir uzlaşı zemininde daha yapıcı bir vizyonla gelişir.” dedi.

Erbil ile Süleymaniye arasındaki görüş ayrılıklarının da giderilmesini temenni eden Babacan, “Umut ediyoruz ki yine gerçi muhtemelen kısa vadeli bir problem ama bu Erbil-Süleymaniye arasındaki görüş farklılığı da umut ediyoruz kısa zamanda kapatılır.” ifadelerini kullandı.

DEVA Partisi’nin Kalkınma Yolu Projesi’ne önem verdiğini belirten Babacan, ulaşım ve ticaret bağlantılarının kesintisiz işlemesinin bölge ekonomileri açısından önem taşıdığını vurguladı.